Het gereglementeerde honorarium voor een authentiek testament bedraagt 113,19 euro exclusief btw, oftewel 135,83 euro inclusief btw. Dit bedrag, vastgesteld in artikel A. 444-60 van het Wetboek van Koophandel, dekt slechts een deel van de eindfactuur. Er komen verschillende bijkomende kosten bij, waarvan het bedrag afhangt van de gekozen testamentvorm en de diensten die u de notaris vraagt.
Gereglementeerd honorarium en diensten buiten het tarief: het technische onderscheid
Het tarief van 113,19 euro exclusief btw geldt voor het opstellen van de authentieke akte zelf. Het gaat om een vast honorarium dat bij alle notariskantoren in het land hetzelfde is. Dit bedrag is geen totaalprijs.
Naast dit honorarium kan de notaris aanvullende diensten in rekening brengen tegen vrij overeen te komen tarieven. Uitgebreid vermogensadvies, de analyse van een samengesteld gezin of het opstellen van complexe clausules (legaten onder voorwaarden, splitsing van eigendom, specifieke lasten) brengen honoraria met zich mee die niet in het gereglementeerde tarief zijn opgenomen. Deze honoraria moeten vóór de dienstverlening worden vastgelegd in een ondertekende overeenkomst.
Om de kosten voor het openen van een notarieel testament goed te onderscheiden van de kosten voor de afwikkeling van de nalatenschap, moet u onthouden dat alle kosten voor het opstellen en deponeren worden gemaakt tijdens het leven van de testateur. De kosten van de nalatenschap komen pas in een latere fase, na het overlijden.
Registratie in het FCDDV en bewaring: twee afzonderlijke kostenposten die vaak door elkaar worden gehaald
De deponering van het testament bij een notaris zorgt ervoor dat het document fysiek wordt bewaard in het protocol van het notariskantoor. De registratie in het Centraal Register van uiterste wilsbeschikkingen (FCDDV) heeft een andere functie: deze maakt bij de afwikkeling van de nalatenschap melding van het bestaan van het document, zodat elke notaris die met de afwikkeling is belast het kan terugvinden.
Voor deze twee handelingen worden afzonderlijke kosten in rekening gebracht. Aan registratie in het FCDDV zijn eigen kosten verbonden, die aan de testateur worden gefactureerd of worden opgenomen in de formaliteiten na het opstellen. Bij een eigenhandig testament dat bij een notaris wordt gedeponeerd, kan de registratie extra kosten met zich meebrengen boven op de eenvoudige bewaring van het document.
Een testament dat thuis wordt bewaard, loopt het risico nooit te worden teruggevonden, zelfs als het perfect is opgesteld. Het FCDDV bewaart niet de inhoud van het testament: het registreert alleen dat het bestaat en wie de notaris is die het bewaart. Iemand die u vertrouwt informeren over de bewaarplaats is een aanvullende voorzorgsmaatregel die wordt aanbevolen door de officiële website Service-public.fr.
Eigenhandig testament gedeponeerd bij een notaris: de werkelijke kosten vergeleken met een authentiek testament
Het opstellen van een eigenhandig testament kost niets, omdat de testateur het zelf schrijft. De latere deponering bij een notaris brengt daarentegen kosten voor bewaring en registratie in het FCDDV met zich mee. Na het overlijden is een proces-verbaal van opening en beschrijving verplicht: hiervoor geldt een afzonderlijk gereglementeerd honorarium, los van dat voor het authentieke testament.
De deponering en het proces-verbaal van opening zijn twee akten waarvoor op verschillende momenten kosten worden aangerekend: de eerste tijdens het leven van de testateur, de tweede na diens overlijden. Dat ze in dezelfde tarieventabel staan, betekent niet dat ze tegelijkertijd worden betaald.
Voor een eigenhandig testament gelden strikte vormvereisten:
- Het document moet van begin tot eind volledig met de hand door de testateur zijn geschreven, zonder tekstverwerker of typemachine.
- De volledige datum (dag, maand, jaar) moet door de testateur met de hand worden vermeld; anders is het document nietig.
- De testateur moet het document met de hand ondertekenen. Alleen een paraaf volstaat niet.
Een testament dat op de computer is getypt en vervolgens is ondertekend, voldoet niet aan deze voorwaarden en wordt terzijde geschoven. Door deze vormvereisten kiezen sommige testateurs voor een authentiek testament om de geldigheid van hun beschikkingen veilig te stellen.
Wanneer een authentiek testament vanuit vermogensrechtelijk oogpunt de aangewezen keuze is
De meerprijs van een authentiek testament ten opzichte van een gedeponeerd eigenhandig testament is in verschillende specifieke situaties gerechtvaardigd. De notaris stelt de akte op aan de hand van de verklaring van de testateur, in aanwezigheid van twee getuigen of een tweede notaris. Dit verkleint het risico op betwisting aanzienlijk.
Een authentiek testament is vooral geschikt in complexe situaties:
- Een samengesteld gezin met kinderen uit verschillende relaties, waarbij een zorgvuldige formulering nodig is om de verdeling tussen reservataire erfgenamen en legatarissen vast te leggen.
- Een testateur met een lichamelijke beperking (moeite met schrijven) of van wie de geestelijke bekwaamheid later door erfgenamen ter discussie kan worden gesteld.
- Een legaat aan een vereniging of stichting, waarvoor specifieke vermeldingen nodig zijn om het uitvoerbaar te maken.
- De aanwijzing van een executeur-testamentair met ruime bevoegdheden, waarvan de reikwijdte nauwkeurig moet worden omschreven.
In deze gevallen vormen het gereglementeerde honorarium en eventuele advieskosten een bescheiden investering in vergelijking met het risico dat een slecht opgesteld eigenhandig testament nietig wordt verklaard. We zien dat geschillen over nalatenschappen als gevolg van vormgebreken in eigenhandige testamenten nog regelmatig bij de burgerlijke rechter voorkomen.
Mystiek testament: een weinig gebruikte vorm met specifieke kosten
Het mystieke testament wordt in de praktijk weinig gebruikt en combineert een particuliere opstelling met overhandiging aan de notaris in een verzegelde envelop, in aanwezigheid van getuigen. De kosten omvatten een afzonderlijk honorarium voor de deponering, naast de kosten voor registratie in het FCDDV.
Deze vorm biedt niet dezelfde zekerheid over de formulering als een authentiek testament, omdat de notaris de inhoud niet kent. Ze kan interessant zijn voor testateurs die hun beschikkingen absoluut geheim willen houden en tegelijk willen profiteren van notariële bewaring.
De keuze tussen de drie testamentvormen komt neer op een afweging tussen kosten, rechtszekerheid en vertrouwelijkheid. Het honorarium van 135,83 euro inclusief btw voor een authentiek testament is de basisprijs, waar elke testateur de diensten aan toevoegt die passen bij de complexiteit van zijn vermogenssituatie. De enige betrouwbare manier om de eindfactuur in de hand te houden, is de kostenposten te controleren voordat u de overeenkomst over de honoraria ondertekent.
